Praca na wysokości od lat zajmuje czołowe miejsca w statystykach dotyczących wypadków budowlanych i przemysłowych. W środowisku, gdzie jeden krok decyduje o zdrowiu lub życiu, Środki Ochrony Indywidualnej (ŚOI) nie są jedynie formalnym wymogiem przepisów BHP. To Twoja jedyna oraz najważniejsza polisa ubezpieczeniowa.

Samo zakupienie najlepszego jakościowo sprzętu renomowanej marki to jednak dopiero połowa sukcesu. Kluczem do bezwzględnego bezpieczeństwa jest jego nienaganny stan techniczny. Czy wiesz, na co zwrócić uwagę podczas codziennej kontroli szelek, amortyzatorów czy kasków? Kiedy sprzęt bezdyskusyjnie nadaje się do kosza? Przyjrzymy się z bliska procedurze przeglądu najważniejszych elementów rynsztunku wysokościowego.

Spis treści

• Przepisy i czas eksploatacji, czyli jak często kontrolować sprzęt?
• Anatomia przeglądu – na co zwrócić szczególną uwagę?
  • Szelki bezpieczeństwa (uprzęże)
  • Linki bezpieczeństwa i amortyzatory odpadania
  • Karabinki i łączniki
  • Kaski ochronne
  • Urządzenia kotwiczące
• Objawy dyskwalifikujące ŚOI
• Dokumentacja, czyli paszport Twojego sprzętu
• Podsumowanie

Przepisy i czas eksploatacji, czyli jak często kontrolować sprzęt?

Zgodnie z europejską normą PN-EN 365, sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości musi przechodzić okresowy przegląd techniczny minimum raz na 12 miesięcy. Jeżeli praca odbywa się w warunkach szczególnego zanieczyszczenia, ekspozycji na chemię lub skrajne temperatury, kontrole powinny być przeprowadzane jeszcze częściej.

Warto pamiętać o dwóch najważniejszych zasadach:

1. Przegląd przedużytkowy – wykonuje go sam pracownik przed każdym założeniem sprzętu.
2. Przegląd okresowy – może go przeprowadzić wyłącznie osoba kompetentna – autoryzowany przez producenta kontroler ŚOI.

Każdy element tekstylny (szelki, liny, taśmy) posiada określony przez producenta maksymalny czas użytkowania – zazwyczaj jest to od 5 do 10 lat od daty produkcji, nawet jeśli sprzęt przeleżał ten czas nieużywany w magazynie. Tworzywa sztuczne starzeją się same z siebie, tracąc swoje właściwości elastyczne i wytrzymałościowe.

Anatomia przeglądu – na co zwrócić szczególną uwagę?

Każdy element systemu powstrzymywania upadku pełni inną funkcję i zużywa się w odmienny sposób. Podczas weryfikacji sprzętu należy wykonać szczegółowe oględziny każdego komponentu.

Szelki bezpieczeństwa (uprzęże)

To fundament bezpieczeństwa pracownika. Podczas kontroli rozłóż szelki na płaskiej powierzchni. Dokładnie centymetr po centymetrze przesuwaj dłońmi po taśmach nośnych. Szukaj nacięć, przetarć oraz miejsc, które stały się sztywne (to częsty objaw kontaktu z substancjami chemicznymi lub wysoką temperaturą, np. podczas spawania). Ważne są szwy – jakakolwiek pęknięta nitka dyskwalifikuje uprząż. Sprawdź klamry regulacyjne oraz punkty zaczepowe (D-ringi). Nie mogą być wygięte, pęknięte ani pokryte głęboką korozją.

Urządzenia kotwiczące

Należą do nich punkty stałe, belki strukturalne, a także mobilne taśmy stanowiskowe. W przypadku elementów montowanych na stałe w strukturę budynku (np. punkty kotwiczące na dachu) kontroluje się stabilność ich osadzenia, stan uszczelek oraz brak luzów na śrubach.

Objawy dyskwalifikujące ŚOI

Poniższa tabela przedstawia krytyczne wady sprzętu, które oznaczają natychmiastowy i bezwzględny zakaz dalszego użytkowania. 

Element ŚOI	Co podlega kontroli?	Objaw dyskwalifikujący (Sprzęt do kasacji)
Szelki bezpieczeństwa	Taśmy, szwy, klamry, etykieta	Brak lub nieczytelny numer seryjny na etykiecie, poprute szwy, nacięcia taśmy.
Amortyzatory	Koperta ochronna, wewnętrzna taśma	Rozerwanie obudowy, widoczne naciągnięcie taśmy rwącej (użycie w wypadku).
Karabinki i łączniki	Korpus, zamek, nit zawiasu	Zacinanie się zamka, odkształcenie korpusu, pęknięcia, głęboka korozja.
Kaski ochronne	Skorupa zewnętrzna, więźba, pasek	Przekroczenie daty ważności, pęknięcia skorupy, głębokie zarysowania, brak paska.
Urządzenia kotwiczące	Elementy złączne, taśmy stanowiskowe	Luz na śrubach montażowych, silna korozja wżerowa, przetarcia pętli tekstylnych.

Dokumentacja, czyli paszport Twojego sprzętu

Pamiętaj, że sam fizyczny przegląd to nie wszystko. Każdy element ŚOI musi posiadać swoją indywidualną Kartę Przeglądu. To dokument, w którym osoba kompetentna wpisuje datę kontroli, wynik (dopuszczony/wycofany) oraz składa podpis.

Dlaczego rzetelne prowadzenie ewidencji jest tak ważne?

• Wymogi Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) – podczas kontroli inspektor ma prawo zażądać kart przeglądu dla losowo wybranych szelek czy linek używanych na budowie.
• Kwestie ubezpieczeniowe – w razie nieszczęśliwego wypadku, prokuratura oraz ubezpieczyciel w pierwszej kolejności sprawdzają, czy sprzęt posiadał aktualne atesty. Brak wpisu w karcie może oznaczać odmowę wypłaty odszkodowania i odpowiedzialność karną pracodawcy.
• Logistyka w firmie – jasna dokumentacja pozwala precyzyjnie planować zakupy nowego sprzętu oraz unikać sytuacji, w której pracownicy zostają bez sprawnych narzędzi do pracy.

Podsumowanie

W branży wysokościowej nie ma miejsca na „jakoś to będzie” czy „jeszcze jeden sezon wytrzyma”. Nawet najlepszy sprzęt staje się bezużyteczny, jeśli pracownik nie potrafi prawidłowo ocenić jego stanu przed wyjściem na konstrukcję lub nie wie, jak właściwie go użytkować. Dbanie o okresowe przeglądy ŚOI oraz ciągłe podnoszenie kwalifikacji zespołu to jedyna droga do zminimalizowania ryzyka wypadków.

Planujesz podnieść standardy bezpieczeństwa w swojej firmie lub chcesz, aby Twój zespół bezbłędnie potrafił ocenić stan techniczny swoich szelek, kasków i amortyzatorów? Job-Transfer to Twój sprawdzony partner w bezpiecznej pracy na wysokości. Organizujemy profesjonalne, certyfikowane szkolenia BHP, w trakcie których kładziemy nacisk na praktyczną naukę kontroli przedużytkowej ŚOI, prawidłowe dopasowanie uprzęży oraz bezpieczne techniki pracy na wysokości. 

Skontaktuj się z nami już dziś i zapisz swoich pracowników na najbliższy kurs!