Sprzęt bezpieczeństwa na platformie o zachodzie słońca
job-admin

W sektorze budowlanym i przemysłowym upadki z wysokości od lat zajmują niechlubne pierwsze miejsce na liście przyczyn najpoważniejszych wypadków przy pracy. Czy można ich uniknąć? Zdecydowanie tak. Kluczem jest wiedza, odpowiedni sprzęt oraz świadomość, że na wysokości 10 metrów błędy ważą znacznie więcej niż na ziemi. Wiadomo jednak, że profesjonalizm to nie tylko umiejętności techniczne, ale przede wszystkim dbałość o własne życie i zdrowie. Zapraszamy do lektury kompendium wiedzy o Środkach Ochrony Indywidualnej (ŚOI).

Spis treści

Praca na wysokości, czyli właściwie co?

Wielu pracowników bagatelizuje zagrożenie, myśląc: „To tylko dwa metry, co może się stać?”. Polskie przepisy są jednak bezlitosne i precyzyjne. Pracą na wysokości jest praca wykonywana na powierzchni znajdującej się co najmniej 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi. W niektórych krajach praca na wysokości to praca na jakiejkolwiek wysokości nad poziomem podłoża.

Warto pamiętać o hierarchii bezpieczeństwa. Zanim sięgniesz po szelki, pracodawca powinien zapewnić środki ochrony zbiorowej (balustrady, rusztowania, siatki). ŚOI (po angielsku to PPE, czyli Personal Protective Equipment) to Twoja ostatnia, ale najważniejsza linia obrony, gdy barierek nie da się zamontować.

Złoty trójkąt bezpieczeństwa – system ABC

Aby ochrona przed upadkiem zadziałała, musi składać się z trzech współpracujących ze sobą elementów. Jeśli zabraknie choć jednego, system staje się bezużyteczny.

  1. A – Anchor (punkt kotwiczący)

To fundament. Może to być stały słupek na dachu, szyna, stalowa belka konstrukcyjna lub tymczasowy statyw. Punkt ten musi wytrzymać ogromne siły działające podczas gwałtownego zatrzymania spadającego ciała. Za punkty kotwiczące odpowiada norma EN795 (w Polsce to PN-EN795). Dzieli te punkty na 5 kategorii: A, B, C, D i E. Reguluje kwestie urządzeń kotwiczących stosowanych jako punkt zaczepienia dla Środków Ochrony Indywidualnej.

  • Klasa A to urządzenia, a raczej punkty, montowane na stałe wymagające połączenia z konstrukcją za pomocą wkrętów albo śrub.
  • Klasa B to tymczasowe, przenośne urządzenia do kotwiczenia – w przeciwieństwie do kategorii A można je łatwo i szybko zamontować oraz zdemontować. Przykładem są pętle albo taśmy, zawiesia stalowe lub trójnogi ratownicze.
  • Klasa C to stałe systemy asekuracyjne z poziomą giętką prowadnicą – czyli liną statyczną lub raczej liną stalową.
  • Klasa D to stałe szyny, czyli poziome sztywne prowadnice. W takich systemach potrzebny jest specjalny wózek poruszający się w tej szynie.
  • Klasa E to bezwładne masy kotwiczące w miejscach, w których nie da się zastosować punktów stałych.
  1. B – Body Support (szelki bezpieczeństwa)

Zapomnij o pasach biodrowych – to relikt przeszłości, który przy upadku może spowodować uszkodzenie kręgosłupa. Profesjonalne szelki rozkładają siły uderzenia na uda i klatkę piersiową. Muszą być idealnie dopasowane (zasada „płaskiej dłoni” między taśmą a udem). Samych pasów biodrowych nie możesz stosować tam, gdzie może wystąpić pełny upadek z wysokości, natomiast pas biodrowy (EN813) często jest elementem szelek stosowanych do prac na wysokości. Wykonuje się wtedy prace nazywane pracą w ograniczeniu (RESTRAINT) oraz stabilizuje się swoją pozycję roboczą, dopinając specjalny pas (lonże) właśnie do pasa biodrowego.

  1. C – Connectors (podzespoły łącząco-amortyzujące)

To „most” między szelkami a punktem kotwiczenia. Najważniejszym elementem jest tu amortyzator bezpieczeństwa. Jego zadaniem jest pochłonięcie energii upadku. Bez niego nagłe zatrzymanie „lotu” byłoby dla ludzkiego organizmu tak drastyczne, jak uderzenie w beton.

Najważniejsze elementy ekwipunku – na co patrzeć?

Wybierając sprzęt, nie szukaj oszczędności. Szukaj certyfikatów i ergonomii.

  • Szelki z szybką i pewną regulacją – czas to pieniądz, a wygoda to mniejsze zmęczenie. Dobre szelki posiadają punkty wpięcia na plecach (grzbietowy), a także na piersiach (mostkowy).
  • Kask z paskiem podbródkowym – zwykły kask budowlany przy upadku spadnie Ci z głowy w ułamku sekundy. Na wysokości używamy kasków z czteropunktowym zapięciem pod brodą.Każdy hełm ochronny stosowany do prac na wysokości i w budownictwie musi spełniać założenia normy EN397 albo EN12492
  • Urządzenia samohamowne – działają jak pasy w samochodzie. Pozwalają na swobodne ruchy, ale blokują się natychmiast przy gwałtownym szarpnięciu.

Kontrola i konserwacja – zaufaj, ale sprawdzaj

Nawet najdroższy sprzęt z Kevlaru zawiedzie, jeśli będzie zaniedbany. Jako profesjonalista musisz pamiętać o dwóch rodzajach kontroli.

  1. Przegląd codzienny: Przed każdym założeniem szelek sprawdź, czy taśmy nie są przetarte, czy klamry działają płynnie i czy amortyzator nie jest „rozpruty”.
  2. Przegląd okresowy: Raz na 12 miesięcy każdy element ŚOI musi przejść badanie techniczne wykonane przez osobę uprawnioną (producenta lub autoryzowany serwis).

Jeśli sprzęt (szelki, linka, amortyzator) brał udział w powstrzymaniu upadku, musi zostać natychmiast wycofany z eksploatacji i zutylizowany. Nawet jeśli wygląda na nieuszkodzony, jego struktura wewnętrzna mogła zostać osłabiona.

Ważne ostrzeżenie – szok wiszenia

Wielu sądzi, że po zatrzymaniu upadku przez szelki jesteśmy bezpieczni. Nic bardziej mylnego. Długotrwałe wiszenie w bezruchu w szelkach może doprowadzić do tzw. szoku wiszenia (zastoju krwi w nogach). To stan zagrażający życiu już po kilkunastu minutach. Dlatego tak ważne jest posiadanie planu ratunkowego i umiejętność szybkiej ewakuacji poszkodowanego.

Podsumowanie

Właściwy dobór oraz rygorystyczna eksploatacja środków ochrony indywidualnej stanowią bezwzględny fundament bezpieczeństwa w środowisku pracy o podwyższonym ryzyku. Profesjonalizm pracownika wykonującego zadania na wysokości przejawia się nie tylko w sprawności technicznej, ale przede wszystkim w pełnej świadomości zagrożeń oraz biegłości w obsłudze systemów zabezpieczających. Należy pamiętać, że nawet najbardziej zaawansowany technologicznie sprzęt nie spełni swojej roli bez merytorycznego przygotowania użytkownika.

Chcesz podnieść swoje kwalifikacje i zwiększyć swoje bezpieczeństwo na rynku pracy? Zachęcamy do zapoznania się z ofertą Job-Transfer, gdzie znajdziesz profesjonalne szkolenia z zakresu ochrony przed upadkiem z wysokości!